publikacje nauczycieli

Formy parateatralne w przedszkolu

 

       Pełną osobowość dziecka kształtują treści wszystkich działów wychowania przedszkolnego, które wzajemnie się przenikają i umożliwiają wychowankowi wielostronne działanie, przeżywanie i poznawanie otaczającego świata. Naturaln i spontaniczną aktywność dziecka w wieku przedszkolnym umożliwiają między innymi małe formy sceniczne. Mają one wiele walorów natury psychologicznej  i pedagogicznej:

- umożliwiają dziecku szukanie własnego wyrazu, oddającego przeżycia, emocje,  

  doświadczenia życiowe, które jednocześnie wzbogaca o nowe elementy nabyte          

  w  toku obserwacji, działania, kontaktów z innymi ludźmi;

- pomagają w korygowaniu mikrodefektów, np. ruchu, ociężałości ruchowej,

  doskonalą i harmonizują ruchy dziecka, w zakresie drobnych wad wymowy,

  poprawiają dykcję i wyraziste mówienie;

- doskonalą spostrzegawczość i uczą dokładnej (…) obserwacji, uzasadnienia

  postępowania (własnego i bohatera), wyciągania wniosków, rozumowania

  podczas odtwarzania ról różnymi technikami[1].

       Podczas zabaw dzieci uczą się obserwować, uchwycić wiele cech charakterystycznych osób, zwierząt, przedmiotów, a cechy te nie zawsze rzucają się w oczy. Jeszcze więcej wysiłku umysłowego i ruchowego wymaga odtwarzanie, które jest przetransportowaniem rzeczywistości otaczającej dziecko lub fikcji. Przy obu rodzajach odtwarzania szczególna rola przypada wyobraźni i fantazji. Stosowanie małych form scenicznych w przedszkolu ułatwia dziecku orientację w czasie i w przestrzeni. Poprzez  różne przejawy aktywności ruchowej  ( ruchy rąk    i nóg, bieganie, skakanie, skręty głowy, zakrywanie i otwieranie oczu itd.) dziecko uczy się organizowania swoich ruchów w przestrzeni. Wyrabianie zwinności i pewnej precyzji ruchów ułatwiają zabawy pantomimiczne[2]. Są to zabawy stosowane często w przedszkolu, polegające na ilustrowaniu gestem, mimiką i wyrażaniu tego co chce wyrazić, nie używając słów i tekstu. Tematy zabaw pantomimicznych można znaleźć w najbliższym otoczeniu dziecka: w domu,      w przedszkolu, na ulicy, można czerpać je z obserwacji i życia dziecka, np. pomagamy mamie    w domu, ubieramy młodsze rodzeństwo lub kolegów z młodszej grupy, kotek poluje na myszkę itp. Po wyjaśnieniu dzieciom, na czym polegają zabawy pantomimiczne, będą one same proponować różne historyjki i rozpoznawać ich treść. Stosując zabawy pantomimiczne            w przedszkolu, dzieci lubią tą formę zabawy, stanowią przygotowanie do scenek ruchowych, mówionych, dają pewne bogactwo ruchu, gestu, przygotowują dzieci do lepszego zrozumienia odtwarzanych scenek        i wdrażają do samokontroli wykonywanych ruchów.

       Działalność artystyczna, która jest zdeterminowana wiekiem i rozwojem dziecka, opiera się nie tylko na ruchu i geście, ale również i na muzyce, podczas której dzieci uczą się wyrażać swoje uczucia, emocje, współdziałają w przygotowywaniu miejsca na występy czy dekoracji, strojów i rekwizytów. Aktor – przedszkolak wyraża siebie w różnych formach ekspresji. Może pokazać swoją ulubioną postać zmieniając głos, ruchy, mimikę, sposób zachowania i strój. Wykorzystuje w tym celu pacynkę lub kukiełkę oraz odpowiednią scenografię. Może też dokonać, kim chce być, aktorem czy widzem[3].

       W naszym przedszkolu zabawa w teatr rozpoczyna się w kantorku, czyli pomieszczeniu, w którym znajdują się stroje, kapelusze, zwiewne chusteczki, maski i inne akcesoria pomocne do stworzenia własnej postaci. Dzieci często korzystają z zasobów garderoby. Podczas zabaw tematycznych dzieci samodzielnie tworzą scenki dramowe, organizują widownię i scenę, naśladują postacie z bajek, kreskówek, książek czy piosenkarek. Obserwując ich zaangażowanie jestem pełna podziwu i uznania dla improwizacji ruchowych, dialogów oraz sposobów wykorzystywania przez dzieci przedmiotów z najbliższego otoczenia. Wykorzystuje się różnego rodzaju przedmioty, jak: drewniane łyżki, koronkowe serwetki, wstążeczki, kolorowe kawałki materiałów                i włóczkę, które to materiały można zamienić w przepiękne królewny, które są chętnie zapraszane do występów w przedszkolnym teatrze. Dzieci manipulują gotowymi pacynkami, kukiełkami, czy przez siebie przygotowanymi sylwetami przy rozkładanych parawanach, czy małych teatrzykach. Mali artyści, używając tych akcesoriów potrafią prowadzić wymyślone przez siebie scenki, recytują poznane wcześniej wiersze i teksty zapamiętane z bajek, śpiewają piosenki.

       Bardzo chętnie w przedszkolu stosuje się  teatrzyk dziesięciu palców. Forma ta cieszy się u dzieci bardzo dużym powodzeniem – aktorami są bowiem laleczki nasadzone na palce rąk. Sceną może być zwykły lub pudełko po butach, z wyciętym otworem- teatrzyk zza którego ukazują się lalki. Forma ta dobrze sprawdza się przy improwizacji rozmów na różne tematy, zarówno z dziećmi młodszymi jak i starszymi. Wyzwala u dzieci dużą radość, bowiem aktorami mogą być własne paluszki ubrane  w pacynki, można je pomalować farbami, bezpiecznymi dla skóry. W przedszkolu stosuje się również kartonikowy teatrzyk masek. Maski wykonujemy      z grupą dzieci najstarszych (z masy papierowej) lub z grupą młodszą możemy je wypchać          z gotowych kart. Wykonanie masek pozwala dzieciom jeszcze bardziej wczuć się w rolę            i utożsamiać z postacią Dzięki masce dzieci często zapominają o wstydzie czy nieśmiałości. Atrybut ten dodaje dzieciom pewności siebie, co jest niezwykle ważne w pracy z dzieckiem nieśmiałym, mającym problemy z występem na forum grupy[4].  

       Przedszkolaki chętnie uczestniczą w takiej formie, jak teatrzyk wycinanek czy sylwet. Plusem tej formy jest łatwość przygotowania zarówno dekoracji, jak i sylwetek bohaterów        ( musimy pamiętać, aby te sylwety były dwustronne). Do tej zabawy niezbędny jest parawan, za którym dzieci mogą się schować odgrywając role. W teatrze takim może wziąć udział jedno dziecko, które zostaje narratorem. Bardzo lubianą formą zabawy w teatr, aczkolwiek dość trudną jest teatr cieni lub teatr chiński. Wyzwala on dużo emocji, ponieważ wymaga zgaszenia światła, to zaś stwarza nastrój tajemniczości i zaciekawienia. Zasada działania takiego teatrzyku jest bardzo prosta- między źródłem światła ( zwykły rzutnik) a ekranem przesuwają się lalki, przedmioty, które rzucają na ekran cienie. Bohaterami mogą być postacie wykonane z tektury, styropiany czy szmatek- warzywa, przedmioty, a nawet własne dłonie. Niesamowitym przeżyciem jest dla dzieci  udział w teatrzyku hiszpańskim, w którym zamiast pacynek, przedmiotów czy sylwet- aktorami są żywe postacie. Forma ta najlepiej sprawdza się w grupie starszej[5].

 

Przykłady zajęć i zabaw  dramowych

  • Drama – Improwizacja werbalna – „Co można pomyśleć?”

Dzieci siedzą na krzesłach  w półkolu. Nauczycielka zadaje pytania każdemu dziecku       z osobna:

- Powiedz, o czym mógł myśleć Czerwony Kapturek, idąc polną dróżką do babci? Nauczycielka kierując pytanie do dziecka zarzuca mu chustkę na ramiona ( chusta daje prawo do odpowiedzi).

- Żebym tylko nie spotkała wilka.

- Co mógł myśleć Kopciuszek, gdy usłyszał bicie zegara o północy?

- Muszę uciekać, bo o dwunastej czar minie – odpowiada dziecko.

- Jak uważasz, co mogła pomyśleć pani, ujrzawszy Calineczkę?

- O, jaka ona jest mała – odpowiada dziecko.

  • DRAMA – Technika kostiumowa – technika wywiadu – konferencja prasowa          i technika rzeźby.

Pomoce: stroje postaci z bajek, ilustracje, mikrofon i kaseta z nagraniami tańca             ( np. walczyka ) oraz chusta.

Dzieci mają za zadanie skompletować stroje tak, aby charakteryzowały postaci             z baśni. Wybierają osobę – rzeźbę ( lub kilka osób ) i ubierają ją.  

Czworo dzieci przybrało postać Czerwonego Kapturka, Kopciuszka, Calineczki            i Kota w Butach. Zadaniem dzieci jest wcielenie się w postać, którą charakteryzują. Pozostałe dzieci biorą udział w konferencji prasowej, zadając pytania bohaterom baśni. Zadając pytanie najpierw przedstawia się – podaje imię – dopiero potem mówi do mikrofonu np.:

- Na imię mi Tomek,. Czerwony Kapturku gdzie mieszka twoja babcia ?

- Moja babcia mieszka w lesie, w małej chatce – odpowiada Czerwony Kapturek.

- Na imię mi Ala. Czerwony Kapturku, co niesiesz w koszyku?

- W koszyku mam ciasto, sok i łakocie dla chorej babci.

- Na imię mi Gosia. Calineczko, dlaczego porwała cię stara ropucha?

- Chciała, abym była żoną jej syna – odpowiada Calineczka.

  • DRAMA – Etiuda pantomimiczna – „Maski”.

Dzieci podzielone na zespoły siadają w dowolnym miejscu w sali. Nauczycielka podchodzi do każdego zespołu i umawia się, jaki rodzaj  uczucia, emocji będą pokazywać za pomocą mimiki i gestów:

            - pokaż, że jesteś wesoły, smutny zamyślony, przestraszony i zdziwiony.

Zadaniem pozostałych dzieci jest odgadnięcie, jaki rodzaj emocji przedstawia dany zespół.

 

  • DRAMA – Etiuda pantomimiczna – „ Pokaż, co widzisz?”

            Dzieci losują obrazki, na których przedstawione są różne czynności, np.:

Podlewanie kwiatów , czytanie książki, pranie ręczne, gra w piłkę, odkurzanie, rozmowa przez telefon, nawlekanie korali na nitkę, gotowanie, mycie zębów itd.

                        Zadaniem dziecka jest pokazać ruchem, gestem, mimiką czynność przedstawioną na obrazku. Warunkiem pokazania czynności jest uniesiona dłoń dziecka, które jest gotowe.

  • DRAMA – Technika „ ruchu zatrzymanego”.

Nauczycielka czyta wiersz, poczym tłumaczy zabawę.

Zadaniem dzieci jest przedstawienie treści wiersza za pomocą „ ruchu zatrzymanego”.  Następnie podchodzi do każdej grupy i cicho uzgadniają, jakie zdarzenie z wiersza dany zespół będzie przedstawiał. Dzieci przejmują rolę, która im się najbardziej podoba i która będą odgrywać. Każda grupa prezentuje swoją      „ fotografię”. Nauczyciel podchodzi do każdego dziecka w grupie i kładąc mu rękę na ramieniu zadaje trzy pytania, na które dziecko odpowiada: „ Kim jesteś?”, „ Co robisz?”, „ Co czujesz?”.  Następnie inne grupy rozpoznają, jaka scena z wiersza została przedstawiona.

  • DRAMA – Etiudy – zabawy na śniegu.

Dzieci siedzą w kole i po kolei przedstawiają pantomimiczne zabawy na śniegu według własnego pomysłu. Pozostałe dzieci nagradzają pomysł brawami. Potem wszystkie dzieci wstają i rzucają się śnieżkami.      

  • Zabawa "Daję ci to pióro". Podawanie wymyślonego przedmiotu w różny sposób.
  • Zabawa polegająca na powiedzeniu tekstu w różny sposób: normalnie, szeptem,          w myślach. (2 x )

"Siała baba mak, nie wiedziała jak

A dziad wiedział, nie powiedział

A to było tak... ".

"Siedzi myszka obok ścierki,

bo ją bardzo bolą nerki".

  • "Gazetowe plotki"- tytuł wiersza, nagłówek z gazety czytamy w różny sposób:

            -  tonem bardzo tajemniczym

            - z całym przekonaniem

            - agresywnie

            - z ubolewaniem

  • ĆWICZENIA MIMICZNE.
  • Øzabawa "Trzy krzesła"- każde z krzeseł jest nazwane uczuciem: złość, radość, smutek.. Zadaniem uczestniczek jest wyrażenie tych uczuć za pomocą mimiki, zmiany nastroju.
  • Ø"Szklanka parzy!"- siadamy w kole, muzyka, podajemy szklankę jakby:

                - parzyła

                 - łaskotała

                 - gryzła

                 - ziębiła

                 - jest zdziwiona

                 - zachwyca cię

                 - oglądasz, bo Cię zainteresowała

  • ĆWICZENIA DRAMOWE

           I. Dokończ opowiadanie.

           II. Zmień zakończenie opowiadania.

           III. Analiza utworu.

           IV. Praca w parach

V. Scenki i sytuacje improwizowane

           VI. Inscenizacje improwizowane.

  • ĆWICZENIA Z REKWIZYTAMI
  • ØDziałania z chustą

- przekazywanie sobie chusty z intencją, że jest lekka, ciężka, pachnąca, śmierdząca,

- każde dziecko ma chustę i zagląda pod nią z intencją „Pod chustą jest coś pachnącego, coś strasznego”

- chusta jako rekwizyt- przekazujemy ją ze słowami np. „ Ja daję ci jabłko”- osoba,                        która ja dostaje, pokazuje jabłko .

  • GRA Z WYOBRAŻONYMI PRZEDMIOTAMI.

Ćwiczenia z wyobrażoną piłką- każde dziecko ma piłkę- całkowicie wyobrażoną     - wielkości mniej więcej piłki tenisowej. Wynajdujemy wszystko, co można z taką piłką zrobić w miejscu, w którym siedzimy lub stoimy: szybkie i powolne odbijanie jej, wyrzucanie na różną wysokość, chwytanie jej, odbijanie od ściany i łapanie jej, obracanie w dłoniach, itp. Powtórzmy to samo, ale tym razem z dużą i raczej ciężką piłką, dużą  i bardzo lekką (plażową, z balonem), na dużej przestrzeni, szybko i wolno.

  • GRY W WYOBRAŻONYCH SYTUACJACH

-  Wizualizacje przy muzyce, np. „wypad krasnoludków do groty”, z wykorzystaniem                          utworu „Króla gór”

  • GRY W WYOBRAŻONEJ PRZESTRZENI.

- Zasugeruj dzieciom, że każde z nich znajduje się w odwróconym do góry dnem szklanym słoju, który otaczają ze wszystkich stron tka ściśle, że przy najmniejszym poruszeniu ciała będzie dotykać szklanych ścian. Niech dziecko zamknie oczy i poprzez wykonywanie delikatnych ruchów wyczuje ten słój. Następnie naciskając nieco silniej w dowolnym miejscu, może odpychać ścianki słoja coraz dalej i dalej, wciąż naciskając w górę i wokół siebie. W końcu dziecko odepchnie słój tak daleko, że trzeba będzie wykonać kilka kroków, aby napotkać jego ściany i podskakiwać, aby odepchnąć jego dno.

- Początek zabawy jw. lecz tym razem dziecko nagłym silnym uderzeniem tłucze                    otaczający go słój, po to tylko, by stwierdzić, że na zewnątrz jest następny słój. Każdy słój jest większy od poprzedniego.

- Podobna sytuacja jw. ale zamiast twardego szkła dziecko otaczają lekkie zasłony, które łatwo można odsunąć rękoma. Należy jednak odsuwać zasłony warstwami, a każda z nich znajduje się nieco dalej od poprzedniej.

 

  • STAW ANIE SIĘ Z NICZEGO- GRA W WYOBRAŻONEJ SYTUACJI W PRZESTRZENI.

 Poleć dzieciom, aby skurczyli się najbardziej, jak tylko potrafią. Będą stawali się zaborczym chwastem, który gdy już w pełni wyrośnie zaczyna tłumić i niszczyć  całą     roślinność wokół siebie.(muzyka wykorzystana do zabawy pobudza takie doświadczenia).

Pozycja wyjściowa taka sama, tym razem dziecko jest mikroskopijnym ptaszkiem               w   jajku. Stopniowo ptaszek rośnie, rośnie aż nie może zmieścić się w skorupce i rozbija ją. Wówczas odkrywa, że ma skrzydła i stopniowo bardzo powoli zaczyna latać. W końcu jest w stanie pofrunąć wszędzie.(wykorzystajmy muzykę, która będzie stopniowo nasilać się, aż do wyciszenia).

Poleć dzieciom, aby skurczyli się. Następnie poczynając od jednego palca będą stawali   się ogniem. Od rozprostowania jednego palca, poprzez pozostałe palce, ramiona, całe ciało, nogi, palce u stóp- cali staną się ogniem. Cała przestrzeń wokół dzieci to mnóstwo łatwopalnego materiału, który ogień ma zamiar pochłonąć. Wykorzystajmy koniecznie głośny dźwięk, który będzie stopniowo zamierał, aż do zupełnej ciszy[6].

 

                                                                                                                      Mgr Wanda Łynko    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



[1] J. Awgulowa, Inscenizacje w klasach,…, dz. cyt., s.8

[2] K. Pankowska,  Edukacja , …,dz. cyt., s. 42

[3] J. Jabłońska, Zabawa w teatr, „Wychowanie w Przedszkolu”, 2011, nr 11, s.44-45

[4] J. K. Karolczak, Zabawa w teatr, „ Wychowanie Przedszkolne” ,2010, nr 2, s.30-32

[5] tamże, s.31

[6] M. Sobótka, A. Włodarczyk, Świat przedszkolaka- od malucha do starszaka, cz. 1, Wrocław 2010, s. 86-

    106

Informacje dodatkowe

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kontakt

Przedszkole Miejskie nr 6 w Świdnicy

nr tel.: (+48) 74 852-29-76

kancelaria: pm6-swidnica@rubikon.pl

 

58-100 Świdnica

ul. Komunardów 2

 

administrator: Grażyna Pietrzak

e-mail: grazyna@przedszkole6-swidnica.pl

 

Regulamin strony

 

W przedszkolu panuje atmosfera bezpieczeństwa i wygody. Chcemy,
aby tak samo było na tej stronie, dlatego korzystamy z plików cookies.